Professionele reflectie over besluitvorming en handelen

Maak tijd en ruimte voor professionele reflectie en ondersteun hulpverleners bij het opnemen van verantwoordelijkheid, verbinding en vertrouwen. Ga met je team in een verdiepende dialoog over het handelen en besluitvorming. Deze bouwsteen wordt idealiter gevoed door het traject dat jullie hebben afgelegd.

De kwaliteit van besluitvorming heeft een invloed op de kwaliteit van de hulpverlening en het gevoel van effectiviteit. Dit is een belangrijk element van welbevinden op de werkvloer. Nochtans lijkt besluitvorming over hoe te handelen vaak een individueel proces te blijven. De beperkte tijd die beschikbaar is, is boosdoener (Spierts et. al., 2017). En teamvergaderingen zijn steeds meer een plaats geworden waar organisatorische en praktische afspraken worden gemaakt. Het is zinvol om op teamvergaderingen meer tijd te besteden aan professionele reflectie op het handelen en besluitvormingsprocessen.

In de workshops in het ESF-project hebben we ervaren dat het diepgaand reflecteren met meerdere hulpverleners (van een team) die betrokken zijn op een casus tot doorbraakmomenten in een casus kunnen inleiden. Het is ook vaak verrassend hoe schijnbare eensgezindheid bij de aanvang van de reflectie tijdens een reflectie leidt tot meer nuancering en differentiatie. Het creëert een rijkere kijk op de casus en tot meer creatieve keuzeopties of ‘oplossingen’.

Methodiek

Professionele reflectie op besluitvorming in concrete casussen – perspectieven

Theorie

Reflectie over professionele besluitvorming gaat over hoe hulpverleners hun handelen inrichten, de keuzes die ze daarbij maken en hoe die keuzes tot stand komen (Spierts et. al., 2017).

  • Hoe nemen hulpverleners besluiten?
  • In welke mate laten zij hun handelen leiden door expliciete, onderbouwde kennis?
  • In welke mate navigeren zij op ervaringskennis en intuïtie en op eventuele vooroordelen en aannames?
  • Wat is de invloed van hun professionele missie, van de waarden van de organisatie en de samenleving bij het nemen van besluiten?
  • Wat is de invloed van de wensen, de talenten, het vertrouwen van de cliënt en de hulpverlener en van de beschikbaarheid van hulpbronnen?
  • Wat is de invloed op beslissingen t.a.v. de haalbaarheid van wensen van cliënten van (niet) werkende samenwerkingsverbanden tussen organisaties?

Wij menen dat de kwaliteit van gezamenlijke besluitvorming het ontwikkelingspotentieel zal beïnvloeden en wensen dit ook in een ruimer verband te zien dan wat zich binnen en tussen hulpverleners afspeelt. De kwaliteit van besluitvorming wordt beïnvloed door aannames, routines en (on)bewust handelen van een hulpverlener, een team, een organisatie en een omgeving.

De methodiek die we ontwikkelden heeft als doel zicht te krijgen op welke factoren beslissingen in een hulpverleningsproces beïnvloeden en in welke mate hierover bij hulpverleners een bewustzijn bestaat. Het gevolg van deze oefening kan zijn dat factoren die onbewust mee een rol spelen (blinde vlekken) of evident geworden zijn (terug) bewust worden. De oefening is geïnspireerd op het onderzoek van Spierts et. al. (2017), aangevuld met de onderzoeksresultaten van Anneke Menger en ervaringen uit workshops in dit traject.

Om deze oefening met meer diepgang te doen, is het zinvol om eerst volgende bouwstenen te doorlopen: ‘energiebronnen en energierovers’, ‘ontdekken en inzetten van talenten’, ‘ontdekken van professionele waarden’ en ‘professionele missie’.