Krachtgericht werken

Hoe creëer je hoop en verwachting? Deze bouwsteen biedt een theoretisch onderbouwde methodiek om je team te laten reflecteren over hoe zij krachtgericht kunnen werken vanuit de wensen, de talenten, het (zelf)vertrouwen van cliënten op diverse levensdomeinen.

Deze bouwsteen omvat een methodiek die jou helpt om met jouw team de krachtbronnen van cliënten en van hun omgeving te ontdekken. De methodiek begeleidt je team om te onderzoeken wat de wensen, hoop en verwachtingen van je cliënt zijn, wat hun talenten en competenties zijn en wat de cliënt zelf kan opnemen. Er wordt ook nagegaan welke ondersteunende krachten in de (in)formele omgeving aanwezig zijn die de cliënt hierbij kan helpen. De methodiek vertrekt vanuit een holistisch perspectief.

Methodiek

Krachtgericht werken – krachtenmodel Rapp & Goscha – schema

Krachtgericht werken – krachtenmodel Rapp & Goscha – deel 1 – methodiek levensdomeinen

Krachtgericht werken – krachtenmodel Rapp & Goscha – deel 2 – methodiek krachtbronnen

Theorie

De krachtgerichte of empowermentgerichte benadering gaat ervan uit dat alle mensen (en sociale omgevingen) een inherente capaciteit tot leren, groeien en veranderen in zich hebben (van Doorn e.a., 2008; 147). De professional zoekt aansluiting bij waar de kracht en energie van de cliënt zit (‘wat brengt iemand in beweging’), sluit aan bij de wensen van de cliënt en bij wat die (nog wel) kan. De professional onderzoekt samen met de cliënt de mogelijkheid om krachtbronnen in zichzelf (‘the power from within’) en in de omgeving aan te spreken om te groeien en veranderingsprocessen aan te gaan die leiden tot een grotere levenskwaliteit. Krachtgericht werken is een denkkader dat professionele hulpverleners stuurt in hun ondersteuning ten aanzien van de ‘cliënt’ en zijn netwerk (Driessens & Melis, 2012).

Krachtgericht werken maakt deel uit van tal van beleidsdocumenten en regelgeving in Vlaanderen. Bijvoorbeeld het decreet integrale jeugdhulp bepaalt dat de jeugdhulp “maximaal de eigen krachten inzet van minderjarigen, ouders of opvoedingsverantwoordelijken en de betrokken personen uit de leefomgeving, en hen daarin versterkt (art. 2)”. Er wordt ook ingezet op de vermaatschappelijking van de jeugdhulpverlening die moet leiden tot het vermijden van de instroom in de hulpverlening, meer participatie in de jeugdhulpverlening en het stimuleren van emancipatie en participatie in de samenleving.

Uitgangspunten van krachtgericht werken zijn:

  • De mens is totaal en uniek met eigen aspiraties en kenmerken;
  • De regie blijft bij de cliënt, die zelf bepaalt wat belangrijk is, wat hij/zij wenst te bereiken en hoe de cliënt dit wenst te doen;
  • Krachtbronnen (middelen, steunbronnen, competenties, kwaliteiten) van het individu en de omgeving worden bij elkaar gebracht;
  • Kansen op maat bieden aan cliënten om vaardigheden en houdingen aan te leren die deel uitmaken van een persoonlijk ontwikkelingsproces dat de cliënt zelf definieert;
  • Stimulansen bieden om realistische doelen te stellen en er stapsgewijs naartoe te werken;
  • Realistische feedback geven waardoor mensen onrealistische percepties en interpretaties kunnen erkennen en corrigeren;
  • Toegang tot andere / meer levensgebieden waardoor de sociale wereld verruimt.

Zes principes om mensen op een krachtgerichte manier te begeleiden:

  • Principe 1: De focus ligt op het geloof in de aanwezigheid en het ontdekken van krachten, interesses, mogelijkheden, kennis en capaciteiten van de persoon, niet op diagnose, problemen, symptomen en beperkingen, gedefinieerd door anderen.
  • Principe 2: Elke persoon heeft een inherente capaciteit om te leren, groeien en veranderen.
  • Principe 3: Elke persoon is de regisseur van de ondersteunende interventies. De begeleider is een zorgende, op de gemeenschap betrokken coach.
  • Principe 4: De relatie wordt gekenmerkt door samenwerking, wederkerigheid en partnerschap. De ontwikkeling van kracht met elkaar en niet van macht over de ander primeert.
  • Principe 5: Ondersteunende interventies in de natuurlijke omgeving worden gestimuleerd.
  • Principe 6: De gehele gemeenschap is een oase van potentiële hulpbronnen. Steunfiguren uit de informele sfeer genieten de voorkeur boven professionele, meer geformaliseerde hulp.

Krachtgericht werken met cliënten vraagt een krachtgerichte organisatie (Appelman & Baarda, 2014, kennisplein.be), waarbij hiërarchische structuren en sterk gedomineerde werkrelaties plaats ruimen voor meer procesmatige en horizontale werkverbanden. Het streven naar empowerment, zelfredzaamheid en het krachtgericht werken met cliënten vereist samenwerking, zelfsturing, autonomie, empowerment en krachtgericht werken van hulpverleners.